De drinkende roker - Joos van Craesbeeck (17e eeuw)

De Gouden Eeuw staat in de beeldvorming bekend als een welvarende periode uit de Nederlandse geschiedenis. Ondanks een oorlog met Spanje werd de Republiek stinkend rijk, mede door de Verenigde Oost-Indische Compagnie en het aandelensysteem dat dit bedrijf introduceerde. De Republiek blonk voorts uit in de schilderkunst, Amsterdam was de stapelmarkt van Europa en de Nederlanders waren ook nog eens uiterst tolerant.

Deze typering van de Republiek is slechts één kant van de historische medaille. De andere kant van de medaille is nog maar nauwelijks onderzocht: hoe stond het met de criminaliteit, het drankgebruik en de seksuele gewoonten in het vroege Nederland? Deze aspecten onderzoekt de Amerikaanse historicus en publicist Benjamin B. Roberts in zijn bondige, fraaie boekje Seks, Drugs en Rock ‘n’ Roll in de Gouden Eeuw (Amsterdam University Press, 2014). De conclusie kan luiden dat de vroege zeventiende eeuw in meerdere opzichten leek op de ruige jaren 1960, die ongeveer 350 jaar later de gemoederen in beweging zou brengen. Er was in de jaren 1960 eigenlijk weinig nieuws onder de zon.

Na een inleidend hoofdstuk over de belangrijkste kenmerken en thema’s betreffende de zeventiende-eeuwse Nederlandse Republiek, behandelt Roberts in zes thema’s de zaken waar met name de jeugd zich in die tijd mee bezighield: geweld, mode, drank, seks, drugs en de liedjescultuur van toen.